عباس قديانى
113
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
استمالت شاه سلطان حسين برآمد و از خود تدبير و شفقتى نشان داد ، اما چون از اين راه موفق به اجراى خيالات خود نشد ، از آن شيوه دست بداشت . وى با تركان عثمانى كه با روسها بر ضد افغان متحد شده بودند جنگ كرد . و با آنكه بر آنها ظفر يافت ، قراردادى دوستانه با آنها بست و خلافت سلطان عثمانى را به رسميت شناخت و قسمتى از ولايات ايران را نيز به آنها واگذاشت ( 1140 ه . ق . ) چندى بعد مواجه با قيام شاه طهماسب دوم صفوى شد كه به كمك نادر قلى افشار مشهد و هرات را گرفته و قدرتى يافته بود . اشرف راه خراسان را در پيش گرفت اما در مهماندوست دامغان شكست خورد و به سوى اصفهان عقب نشست . نادر قلى ، سردار شاه طهماسب ، اشرف را تعقيب كرد ، اشرف در مورچه خورت اصفهان به مقاومت پرداخت اما شكست خورد ، پس به اصفهان رفت و خزاين را برگرفت و شاه سلطان حسين را كشت و راهى شيراز شد . نادر درپى او رفت و در زرقان اشرف را شكست ديگرى داد . اشرف راهى قندهار شد اما در راه به دست يكى از رؤساى بلوچ مقتول شد و سرش را با پارهاى الماس درشت كه بر بازويش بسته بود به اصفهان نزد شاه طهماسب دوم فرستادند . اشرف الدين حسينى 1288 ه . ق . ( 1313 ه . ش . ) شاعر و روزنامه نويس ايرانى ، نخست در رشت روزنامهء نسيم شمال را منتشر كرد . پس از استقرار مشروطيت ، با سپهدار اعظم به تهران آمد ، و روزنامهء مزبور را كه حاوى اشعار فكاهى اجتماعى و انتقادى وى بود در پايتخت انتشار داد . كتاب باغ بهشت و نسيم شمال قسمتى از آثار فكاهى اوست . اشرف پهلوى وى دختر رضا شاه و خواهر دوقلوى محمد رضا پهلوى بود . او با على قوام ازدواج كرد كه حاصل اين ازدواج يك فرزند به نام شهرام پهلوى نيا بود كه در نيروى درياى شاه سمت معاونت فرماندهى را داشت . اشرف چوپانى متوفى 758 ه . ق . از امراى بزرگ خاندان چوپانى در دورهء سلطنت ايلخانيان ، پسر امير تيمورتاش و نوادهء امير چوپان . وى در سنهء 743 ه . ق . به حكم برادر خويش امير شيخ حسن چوپانى جهت تسخير شيراز رفت . اما كارى از پيش نبرد و چندى بعد با يكى ديگر از امرا به خدمت امير شيخ حسن ايلكانى به تحريك امير شيخ حسن چوپانى درصدد گرفتن او برآمد از آنجا بگريخت و يك چند در حدود ابهر و اصفهان و شيراز راه غارت را در پيش گرفت و پس از آن به آذربايجان رفت . در سال 758 ه . ق . جانى بيگ پادشاه ازبك جهت دفع شر او به آذربايجان لشكر كشيد ، ملك اشرف متوارى و شكست خورد ، اما در راه دستگير شد و به قتل رسيد . ملك اشرف موصوف به ظلم و تعدى است . اشعرى بنيانگذار اين نحله ، « على بن اسماعيل معروف به ابو الحسن اشعرى ، به سال 260 ه . ق . تولد يافت و در 330 چشم از جهان فرو بست . او تا چهل سالگى پيرو معتزله بود و در اصول آن مذهب در زمرهء صاحبنظران قرار داشت . پس از آن در يك روز جمعه از مسجد بيرون رفت از معتزله كناره گرفت و مذهب اشعرى را به وجود آورد . در زمان آل بويه گروهى از پيروان اشعرى در نواحى خراسان وجود داشتند .